Архив рубрики: հայոց լեզու

Առակը՝ որպես բանահյուսական ժանր

38492618_1807113342737230_2733842431609929728_nԱռակը ժողովրդական բանահյուսության բարոյախոսական բնույթի գրական ստեղծագործություն է, որտեղ այլաբանության միջոցով ներկայացվում, ծաղրվում և քննադատության են ենթարկվում մարդկանց արատները։ Առակի հերոսները կենդանական և բուսական աշխարհի ներկայացուցիչներ են, իրեր, լուսատուներ և այլն։

Անտիկ շրջանում և միջնադարում առակները արձակ ժանրի ստեղծագործություններ էին, սակայն հետագայում դրանք սկսեցին հիմնականում գրվել չափածո։ Առակը բաղկացած է 2 մասից՝ սյուժեից և բարոյախոսությունից։ Սյուժեն դեպքերի, իրողությունների սեղմ շարադրանքն է, իսկ բարոյախոսությունը՝ առակի սկզբում կամ մեծ մասամբ վերջում արտահայտված եզրակացությունը։ Առակի հերոսը մարդն է, ում կյանքի, բնավորության հոռի և բացասական գծերը ծաղրվում են այլաբանորեն։ Առակներում կենդանիներն ու բույսերը խոսում են մարդկային լեզվով, աշխատում են, օգնում կամ խանգարում միմյանց։ Առակներում գովաբանվում և խրախուսվում են լավը, բարին, բարոյականությունը, ջանասիրությունը, ազնվությունը, հայրենասիրությունը, ընկերասիրությունը, գեղեցիկը, մարդկայինը և, ընդհակառակը, ծաղրվում ու դատապարտվում են վատը, չարը, տգեղն ու անմարդկայինը, դավաճանությունն ու վախկոտությունը։

Առաջադրանքներ

1.Փորձիր ստուգաբանել «առակ» բառը:

2. Գտիր որևէ բարբառով առակ, մոտքագրիր և տեղադրիր քո բոլոգում:

3. Ինչ գիտես  հին աշխարհի և միջնադարյան առակագիրների մասին, նրանց առակներից քո բլոգում մեկական առակ տեղադրիր:

4. Կարդա «Տղայի և ծառի մասին» առակը և վերլուծիր

Շարունակիր բնության նկարագրությունը

Փոշին հաստ շերտով նստել էր ճանապարհի եզրին բուսած արևածաղկի թերթերի և կարտոֆիլի թփերի վրա։ Առուն բարակել էր, օձանման պտույտներով բակերն էր մտնում։ Ես ուզում եմ, որ անձրև գա, լվանա ու տանի փոշին, մաքրի օդը,ո շնչել կարողանանք։ Երբ տեղաց անձրև բոլորիս սպասելիքները կատարվեց, վերջի վերջո կմաքրվի այս քաղաքը կեղտ ու փոշու։ ԵՒ մարդիկ անհամբեր կսպասեմ որ դուրս գան փողոց այդ մաքուր օդը շնչելու։

ԵՒ այսպես վողջ քաղաքը իր մաքրությամբ իր գիրկը կկանչի ողջ աշխարհի։

Շարունակիր բնությաննկարագրությունը

Փոշին հաստ շերտով նստել էր ճանապարհի եզրին բուսած արևածաղկի թերթերի և կարտոֆիլի թփերի վրա, առուն բարակել էր և օձանման պտույտմերով բակերն է մտնում: Առավոտ էր, և ցողի կաթիլները դեռ չէին հասցրել գոլոշիանալ խոտի վրա ընկած տերևների վրայից։ Նրանք կարծես չէին ուզում բաժանվել այդ փամփլիկ և սղլիկ մակերեսից։ Ծառի տակ թաքնված և գրեթե աննկատ, բայց նույնքան գեղեցիկ և գույնզգույն ծաղիկ որի վրա հանգրվանել էին մժեղներն ու մշակները։ Կարծես փնտրում էին հենց այդպես հանգիստ և լուռ մի վայր, որն մեզ համարդաշտավյրի հանգստությունը լիներ։ Ծառի վրա ծիրանների և տերևների մի ամբողջ գերֆաստանի շրջակայքում կարող ենք նկատել թիթեռի կոկոն, որը սպասում էր արևի ջերմացնող ձեռքերին, որոնք  նրան դուրս կհանեն իր մռայլ տնակից և նոր շունչ հաղորդելով կճանապարհեին նոր, ավելի ուրախ, երջանիկ, կյանք թեև կարճաժամկետ , բայց այն իրոք արժե։