Архив рубрики: Բնագիտություն

Երկրաշարժ

562f09837f66a

Երկրաշարխը՝ դա երկրի մեջ կուտակված( հավաքված երկար ժամանակ) միանգամից դուրս եկող էներգիան է։ Նրա շնորհիվ են նաև հրաբուխները ժայթքում։ Հրաբուխները լինում են քնաց և մարած, քնալ են համարվում այ հրաբուխները, որոնք դեռ հնարավոր է ժայթքեն(օրինակ՝ Մասիսը, Արագածը և այլն), սիկ մարած, որոնք այլևս չեն կարող ժայթքել։ Քնած հրաբուխները չեն ժայթքում, քանի որ իրեբց մեջ կուտակված էնէրգիան, քիչ֊քիչ դուրս է գալիս փոքր ցնցումներով, որոնք և չեն թույլ են տալիս, որպեսզի հրաբուխները կուտակեն այքան էներգիա, որն հարկավոր է հրաբուխը արթնացնելու համար։

DzWo

Երկրաշարժերնել են նույն ձև աշխատու։, եթե երկրաշարժերը լինում են հաչախ, բայց ոչ ուժեղ, ապա դա ավելի է լավ է, քան այն դեպքում, երբ նրանք լինեն հազվադեպ, բայց ավերիչ։

Երկրաշարժերը լինում են նաև մարդու կողմից առաձացած, երբ մարդիկ ջրամբարներ(Ջուրը հավաքելու՝ կուտակելու՝ արհեստական տեղ) կառուցելու համար։ Այդխիսի երկրաշարժերը կորվում են Տեխնածին երկրաշարժեր։

ՀՀ ջրային ռեսուրսներ

1)Ջուրը ինչ դեր ունի մեր կյանքում?

2)Օրական քնի լիտր ջուր է պետք մարդուն?

Բնական ռեսուրսների շարքում առանձնահատուկ դեր ունեն ջրային ռեսուրսսները: Բավական է նշել, որ կենդանի օրգանիզմների կազմության մեծ մասը կազմում է ջուրը, և կարելի է հասկանալ, թե ինչ դերի մասին է գնում խոսքը:

Քաղաքակրթության զարգացման հետ մարդը իր կենսագործունեության մեջ ավելի մեծ քանակությամբ ջուր է օգտագործում: Ժամանակակից քաղաքակիրթ մարդուն օրական անհրաժեշտ է ավելի քան 500 լիտր ջուր: Ընդ որում, միայն սննդառության գործընթացը նորմալ կազմակերպելու համար մարդուն անհարժեշտ է լինում 10 լիտր քաղցրահամ ջուր:

1)ՀՀ-ում քանի հետ կա և քանիսն են ամենաերկարներից?

2)ՀՀ-ում գետերը ինչի համար են օգտագործում և ջրի օգտագործման քանի տեսակներ կան? բացատրել։

ՀՀ ջրային ռեսուրսների համակարգում հատուկ դեր են կատարում գետերը: ՀՀ-ում կա մոտ 10 հազ. գետ ու գետակ, որից 100 կմ և ավելի երկարություն ունեն ընդամենը 6-ը:

ՀՀ գետերը ունեն օգտագործման երկու հիմնական տեսակ` ոռոգչային և էլեկտրաէներգետիկ: Ոռոգման համար ջրերի ռացիոնալ օգտագործման նպատակով գետերի վրա կառուցվել են ջրամբարներ, որոնց թիվը ՀՀ-ում հասնում 80-ի մոտ 990 մլն քմ ընդհանուր մաերեսով: Դրանք օգտագործվում են հիմնական ոռոգման, էներգետիկ, ձկնաբուծական նպատակներով: Ջրամբարներից ամենախոշորը Ախուրյանն է 525 մլն խմ ծավալով, որից օգտվում է նաև Թուրքիան: ՀՀ գետերի էներգետիկ նպատակներով օգտագործման մասին է վկայում նաև ՀՀ-ում առկա Ջրէկ-ները: Դրանցից հայտնիներն են Սևան-Հազդան կասկադը (6 Ջրէկ), Որոտանի կասկադը (3 Ջրէկ): Նախատեսվում է կառուցել ևս 64-ը: ՀՀ-ում ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման համար կառուցվել են նաև ջրանցքներ:

1)ՀՀ-ում քանի լիճ կա?

2)Ամենակարևոր լիճը ՀՀ-ում?

3)Ամենակարևոր գետը ՀՀ-ում?

Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում պատկառելի տեղ են զբաղեցնում լճերը:

Ընդհանուր առմամբ ՀՀ տարածքում հաշվում է մինչև 120 լիճ, սակայն սրանց մի մասը ամռան ամիսներին, հատկապես չորային տարիներին ցամաքում են: Հայասատանում եղած փոքր լճերի զգալի մասը օգտագործվում է, որպես խմելու ջուր: Օրինակ, Արագածի լանջերին գտնվող լճերի զուլալ ջրերը օգտագործվում են բարձրլեռնային գյուղերի խմելու ջրի հիմնախնդիրները լուծելու համար:

Այդ առումով նշանակալից դեր են խաղում Գեղամա լեռնաշղթայում գտնվող Ակնա, Բիշար, Զեյնալ, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի Գազանալիճ, Կապուտան, Սյունիքի հրբխային բարձրավանդակի մի շարք շարք լճեր, որոնք ունեն 2000-3000 մետր բարձրություն:
Լճերի շարքում ամենակարևոր դերը պատկանում է Սևանա լճին: Հսկայական է նրա տնտեսական ու ռեկրեացիոն նշանակությունը: Բավական է նշել, որ Սևանա լճից է սկիզ առնում ՀՀ համար ամենակարևոր գետը` Հրազդանը: Հրազդան գետի վրա է գտնվում ՀՀ ամենախոշոր հիդրոէներգետիկ համակարգը, ինչպես նաև Հրազդան գետի ջրերով է ոռոգվում Արարատյան դաշտը:

1)ՀՀ-ում ինչերն են մեծ դեր խաղում ջրային ռեսուրսներին?

Սևանա լիճը հանդիսանում է նաև խոշոր էկոհամակարգ, որտեղ պահպանվում են մի շարք կենդանատեսակներ:
Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում յուրահատուկ կարևոր և խոշոր տեղ են զբաղեցնում ստորերկրյա ջրային ավազանները: Մի շարք բնակավայրերում ստորերկրյա ջրերը օգտագործվում են քչ միայն ոռգամ, այլ` խմելու նպատակներով:  Հանրապետության ստորերկրյա քաղցրահամ ջրավազաններից խոշորագույնը գտնվում է Արարատյան դաշտի ընդերքում: Արարատյան ստորերկրյա ջրի ավազանի ջրերը այժմ օգտագործվում են խմելու, ոռոգման, արդյունաբերական նպատակներով: Երևանի քաղաքի որոշ թաղամասեր ու Արարատյան դաշտի բնակավայրի մեծ մասը այդ ջրերը օգտագործվում են բոլոր նպատակների համար: Դրանց բազայի վրա կազմակերպված են նաև ձնկաբուծական լճային բազմաթիվ տնտեսություններ:

1)Որոնք են ՀՀ-ի ամենամեծ ջրավազանները?

Արարատյան ստրերկյա ջրային ավազանի մասշտաբի ավազ կա նաև ՀՀ հյուսիսում` Շիրակի դաշտի կամ Ախուրյանի ավազանը:
Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների համակարգում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հանքային ջրերը: Ընդհանուր առմամբ ՀՀ-ում կա տաբեր տեսակի, որակական հատկանիշների, տաք և սառ հանքային ջրեր:

Ինքնաստուգում

  1. Քանի տեսակի վառելիքներ դուք գիտեք: Որոնք են: Ինչու են դրանք համարվում առաջնային:
  2. Գազ, նավթ , քարածուղ , դրանք համարվում են եներգիաըի առաջնային աղբըուրբեր։
  3. Որ էներգիայի աղբյուրներն են համարվում այլնտրանքային:
  4. արեվ , քամի, գեոթերմալ էնէրգիա։
  5. Որ այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրները հնարավոր է օգտագործել Հայաստանում, հիմնավորեք պատասխանը:
  6. քանի որ հաըաստանի տարացքում արեվը և քամին շատ են լինում մերք շատ ենք ոգտագործում դրանք
  7. Որ էներգիան է կոչվում երկրորդային, որը առաջնային:
  8. առաջնային կոչվում են նրանք որոնք գալիս են ընդերքից իսկ երկրորդայինները նրանք են որոնք ստեղծվում են առաջնային էնէրգիայի մշակումից
  9. Ինչպես է արտադրվում էլեկտրաէներգիան; Ինչ էլեկտրաէներգիայի արտադրության միջոցներ ձեզ ծանոթ են:
  10. ՋԷԿ, ՋՐԷԿ, ՀԷԿ,ատոմակայաններ,,,,,,,,հողմաըին, արեվաըին և այլն
  11. Ինչ է ԳՄՈ-ն կամ ԳՁՕ-ն: Ինչու է այն վնասակար համարվում: Արդյոք դուք այդ փաստի հետ համաձայն եք:
  12. Այն որգանիզմներն են որոնց գեները ենթարկվել են ձևափոխության, քանի որ դրանք կազմվաց են թունաոր նյութերից,ես այդ փաստի հետ համադզայն չեմ քանի որ դա վնասում է մարդկանց բաըց մենք չենք կարող դնանից հերու մնալ քանի որ ւտեկիքի քանակը աշխարհում քիչ է և առանց դրա շենք կարող կերակրել մարդկանց
  13. Որոնք են համարվում բնական աղետներ; Որ աղետներն են կոչվում տեխնածին:
  14. բնական են երկրաշարժերը, ջրհեհղեղները և այլն, իսկ տեխնիկական են , պաըթյունները, հրդեհները և աըլն։
  15. Ինչ կանոներ դուք գիտեք շենքւմ երկրաշարժից պաշտպանվելու համար:
  16. կանգնել հիմնական պատերի տակ , հեռու մնալ ապակիներից , մտնել սեղանների տակ և աըլն
  17. Ինչ անվտանգության կանոններ պետք է պահպանել, եթե երկրաշարժի ժամանակ դրսում լինեք:
  18. պետք է հերու մնալ բարձրահարկ շենքերից , կանգնել բաց տարացքներում , ղուճապի չմատնվել , փակել դեմքը ինչ որ կտորով և աըլն

Երկրաշարժ

1963-1998 թթ. տեղի ունեցած՝ թվով 358 214 երկրաշարժերի էպիկենտրոնները։

Երկրաշարժ, ստորգետնյա ցնցում, որ տեղի է ունենում երկրակեղևի որոշակի զանգվածում կուտակված էներգիայի կտրուկ լիցքաթափման արդյունքում։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում երկրաշարժերի առաջացումը բացատրվել է տվյալ ժամանակներում ընդունված պատկերացումների համաձայն և հիմնականում կապվել է տարատեսակ կենդանիների շարժումների հետ։ Այսպես օրինակ, հին Չինաստանում երկրաշարժերի «մեղավորը» ցուլն էր, Ճապոնիայում՝ ձուկը, Հնդկաստանում՝ խլուրդը և այլն։ Ճապոնական առասպելի համաձայն, ճապոնական կղզիները տեղակայված են մեծ լոքո ձկան մեջքին, և ձկան շարժումներից Երկիրը ցնցվում է։ Հյուսիսային Ամերիկայի հնդկացիներն ասում էին, որ Երկիրն իր վրա կրում է հսկայական կրիան և ամեն անգամ ցնցվում է, երբ կրիան անցնում է մեկ ոտքից մյուսի վրա։ Երկրաշարժերը հաճախ դիտվել են որպես զայրացած Աստծո պատիժ՝ ի պատասխան մարդկանց մեղքերի։ Առաջին անգամ երկրաշարժերի բացատրությունը երկրի ընդերքում որոնելու վարկածն արտահայտել է հին հույն փիլիսոփա Արիստոտելը։ Նա համարում էր, որ Երկրի վրա առաջացող քամիները ճեղքերի և քարանձավների միջոցով մտնելով Երկրի ընդերք, այնտեղ առկա կրակի պատճառով ուժեղանում են և սկսում ճանապարհ որոնել դեպի Երկրի մակերևույթ, հենց դրա ժամանակ էլ տեղի են ունենում երկրաշարժերը։ Այս վարկածը թեև իր մեջ չի պարունակում ոչ մի լուրջ գիտական բացատրություն, սակայն երկար ժամանակ ընդունվել է որպես երկրաշարժերի առաջացման հիմնական վարկած։ Դրա շնորհիվ մինչև այժմ էլ մնացել է «սեյսմավտանգ եղանակ» հասկացությունը։ Читать далее Երկրաշարժ

Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմ ԳՄՕ

Գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմ ԳՁՕ, գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմ՝ ԳՄՕ, օրգանիզմ, որի գենոտիպն արհեստականորեն փոփոխվել է ագենյին ինժեներիայի մեթոդներով։ Այս եզրույթը կիրառվում է բույսերի, կենդանիների և միկրոօրգանիզմների համար։

Գենային փոփոխությունները, որպես կանոն, կատարվում են գիտական և տնտեսական նպատակներով։ Ի տարբերություն բնական կամ արհեստական մուտացիաների ժամանակ առաջացող պատահական փոփոխությունների՝ գենային ձևափոխումն ունի խիստ նպատակային ուղղվածություն։

Ներկայումս գենային ձևափոխման հիմնական եղանակը տրանսգենների օգտագործումն է՝ տրանսգենային օրգանիզմների ստեղծման նպատակով։

Գյուղատնտեսության և սննդարդյունաբերության մեջ ԳՁՕ ասելով՝ հասկանում են միայն այն օրգանիզմները, որոնք առաջացել են նրանց գենոմում մեկ կամ մի քանի տրանսգենների ներմուծմամբ:

Читать далее Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմ ԳՄՕ

Առաջադրանքներ՝Բնագիտություն մայիսի 2,3

  • Կենսական  տարրեր՝ մակրո  և  միկրո  տարրեր:
  • Կենսական տարերը դրանք այն ատոմներն են որոնք առաջացնում են կենդանի օրգանիզմների  կենսագործունեությունը ապահովող  նյութերը։ Կան մակրո տարրեր և միկրո տարրեր։ Մակրո տարրերն են՝ ածխածինը (C), ջրածին (H), թթվածին (O), ազոտ (N), ֆոսֆոր (F), ծծումբ (S): Միկրո տարրերն են՝ Նատրիում (Na), կալիում(K), կալցիում (Ca), ֆտոր (F), քլոր (Cl), բրոմ (Br), յոդ (I), մանգան (Mn), ցինկ (Zn), պղինձ (Cu):
  • Читать далее Առաջադրանքներ՝Բնագիտություն մայիսի 2,3

Առողջ ապրելակերպի սկզբունքներ

Որոնք են առողջ ապրելակերպի սկզբունքները ըստ ճապոնացի գիտնականների.
Картинки по запросу Առողջ ապրելակերպի կանոնները ըստ ճապոնացիների

  1. էկոլոգիապես մաքուր սնունդ, մաքուր խմելու ջուր, մաքուր օդ.
  2. Առոջ քուն ամենա քիչը ութ ժամ (2200-2300 լինել քնած).
  3. Մարմնակրթություն, հիգիենա:
  4. Վերը նշված երեք կանոնների չխախտել, վատ սովորություններից ձերբազատում:
  5. Սթրեսային իրավիճակներից դուրս ենք գալիս կատակով, հումորով, անպայման ծիծաղով: